Historisch bewijs

In drie Nederlandse musea staat een boekenkist waarin Hugo de Groot in 1621 uit Slot Loevestein zou zijn gevlucht. Maar wat is de echte? In het nieuwe programma Historisch Bewijs wordt de zoektocht van een team experts van het Rijksmuseum gevolgd. Zij doen er alles aan om de onderste steen boven te krijgen in een baanbrekend onderzoek naar deze unieke voorwerpen van groot historisch belang. Voor eens en altijd komt er antwoord op de vraag: Is het echt of niet? De aflevering over de boekenkist wordt uitgezonden op woensdag 4 maart om 20:30 uur op NPO2. Kijk de aflevering hier terug.

“Dat de kist die op Loevestein staat niet de echte is, is voor ons geen verrassing. Dat hebben we ook nooit beweerd,” aldus conservator Sunny Jansen. “Hugo de Groot geloofde echt dat zijn vrouw Maria van Reigersberch een ingeving van God had gekregen, dat maakt de boekenkist voor hem een instrument van God. Hij wilde dat die bewaard zou worden voor het nageslacht. Eenmaal ontsnapt en veilig in Parijs stuurde hij een brief aan zijn broer om de kist te zoeken. Zijn broer deed flink zijn best  (verzette ‘hemel en aarde’), maar helaas. Al tijdens het leven van Hugo de Groot was de kist niet te achterhalen.”

Maar er staat niet zo maar een kist in het kasteel. “Wij hebben drie kisten in het kasteel staan. Als eerste een kist in de kamer waar Hugo gevangen heeft gezeten. Deze kist stamt uit de goede tijd en staat symbool voor het verhaal van zijn ontsnapping, en daarmee zijn nalatenschap. Hugo is van enorm belang geweest, en zijn gedachtegoed is nog steeds actueel. Hij droeg bij aan het moderne zeerecht en het volkenrecht. En wist je dat zelfs het Handvest van de Verenigde Naties grotendeels ontleend is aan de ideeën van Hugo de Groot?”

Op zolder vinden we een tweede kist. “Dit noemen wij de “Rappard kist””, aldus Sunny.  Op 18 februari 1981 stond er groots in de Telegraaf dat er rumoer was om de boekenkist. Acht jaar nadat Ridder van Rappard het ambt ‘slotvoogd van Slot Loevestein’ overdroeg aan zijn opvolger deed hij een opzienbarende onthulling: “De boekenkist van Hugo de Groot, die als ‘de enige echte’ in het kasteel wordt tentoongesteld, is een vervalsing.” De Nederlandse museumwereld was zeer verontwaardigd. Onderaan dit artikel lees je er meer over.

“Als laatste hebben we nog de vertelkist staan,” zegt Sunny. “Uit de verkeerde tijd, maar dit is de kist die bij kinderen het meest memorabel is. Tijdens het verhaal “Ontsnapt!” wat wij dagelijks vertellen, mag er namelijk altijd een kind als Hugo verstopt in de kist. En geloof me, kinderen die daar in mogen, vergeten het verhaal van Hugo en zijn ontsnapping nooit meer. En Loevestein is natuurlijk dé plaats waar de ontsnapping heeft plaatsgevonden, als je dat wilt zien en ervaren mag een bezoek aan Loevestein niet ontbreken.”

Ondanks dat we weten dat de kist die hier op Loevestein staat niet echt is, was het een interessante uitzending. Voor het eerst in de geschiedenis zijn de drie kisten bij elkaar voor materiaal-technisch onderzoek. Zijn er nog sporen te vinden die leiden naar Hugo de Groot? In het historisch onderzoek wordt aan de hand van bewaarde kleding en bewaard gebleven ooggetuigenverklaringen precies uitgeplozen hoe groot Hugo de Groot was, hoe breed de deuren waren waar de kist doorheen moest en hoe hij in de kist gezeten moet hebben.

Kijk de aflevering van Historisch Bewijs hier terug.

Het AD berichte de dag na het programma over de uitslag: “Beroemde boekenkist van Hugo de Groot in het Rijksmuseum blijkt nep“.
Omroep Gelderland reisde af naar ons slot voor een interview met directeur Ed Dumrese om terug te blikken op de aflevering. Je luistert dat terug via deze link; uur 3, vanaf minuut 20. Vanaf 17:00 uur vanavond zie je het ook terug op TV.

Rumoer om boekenkist in 1981

De zoektocht naar de echte boekenkist van Hugo doet ons terugdenken aan de tijd van ridder van Rappard. Op 18 februari 1981 stond er groots in de Telegraaf dat er rumoer was om de boekenkist. Acht jaar nadat Ridder van Rappard het ambt ‘slotvoogd van Slot Loevestein’ overdroeg aan zijn opvolger deed hij een opzienbarende onthulling: “De boekenkist van Hugo de Groot, die als ‘de enige echte’ in het kasteel wordt tentoongesteld, is een vervalsing.” De Nederlandse museumwereld was zeer verontwaardigd. Lees hier het hele artikel.