Wij zijn vandaag open van 10:00 tot 17:00.
Zie alle openingstijden

Cultuur onder vuur

Erfgoed raakt je

75 jaar geleden werd Nederland bevrijd. Dit vormde de aanleiding voor onze eerste tijdelijke tentoonstelling over de bescherming van kunst en erfgoed tijdens gewapende conflicten.

September 1943. Onderduiker Jan loopt in de vroege ochtendzon van het officierslogement naar het kasteel. Het gebrek aan comfort zonder gas, licht of douche op Slot Loevestein deert hem niet. Het is hier nog altijd comfortabeler dan toen hij ondergedoken zat in de Biesbosch. Hij is met zijn gedachten bij de vondst van gisteren. Toen had hij het handschrift van Johan van Oldenbarnevelt in zijn handen. Wat zal hij vandaag tegenkomen in de archiefstukken?

Hoe komen archiefstukken als het handschrift van Van Oldenbarnevelt op Loevestein terecht?

Na een Duits bombardement in 1940, vlakbij het Nationaal Archief in Den Haag, vreest de rijksarchivaris voor de unieke collectie van documenten, foto’s, kaarten en tekeningen. Daarom worden de archieven naar de kelders verplaatst. Als in 1942 een inval van de geallieerden dreigt worden twee scheepsladingen met belangrijke historische documenten in de kelders van Loevestein opgeslagen: 1100 strekkende meter. Tussen 1940 en 1945 wordt op veel meer plekken in Nederland cultureel erfgoed in veiligheid gebracht. Naarmate de oorlog heftiger wordt omdat de bevrijders en dus het front naderen, worden er steeds meer collecties in Loevestein ondergebracht, o.a. van het Nederlands Openluchtmuseum in Arnhem en Museum Boijmans van Beuningen. Het vocht in de kelders vormt een gevaar voor de archiefstukken. Daarom krijgt onderduiker Jan de opdracht om de archiefstukken te luchten, drogen en bewaken. Tijdens je bezoek ontdek je in de speciale Cultuur onder vuur-route in de IZI-travel app meer over Jan, zijn ervaringen en hoe het hem is vergaan tijdens en na de oorlog.

De tentoonstelling

De tentoonstelling “Cultuur onder vuur” is opgebouwd als een drieluik. Het eerste deel gaat over Slot Loevestein en andere schuilplaatsen waar Nederlands erfgoed tijdens de oorlog was ondergebracht. Waarom maakte de Nachtwacht een zwerftocht door het land? Waarom besloot de overheid al voor de oorlog om kunstbunkers te bouwen in de duinen?

Het tweede deel richt zich op de bescherming van erfgoed wereldwijd, met een indrukwekkende fototentoonstelling die de Nederlandse Unesco Commissie heeft samengesteld. Hier wordt verteld hoe het oorlogsgeweld leidde tot het eerste internationale verdrag over de bescherming van erfgoed: de UNESCO Haagse Conventie van 1954. De fototentoonstelling wordt aangevuld met bijzondere verhalen over hoe mensen in zeer moeilijke omstandigheden hun erfgoed veilig probeerden te stellen. Bovendien zijn er speciaal voor de tentoonstelling na 75 jaar weer enkele van de duizenden oude archiefstukken te zien, die er destijds waren ondergebracht, waaronder een brief van Hugo de Groot aan Prins Maurits, de eerste besluiten van de VOC en een brief van Johan van Oldenbarnevelt.”

In het derde en laatste deel wordt het publiek betrokken bij de vraag: waarom moet cultureel erfgoed beschermd worden? Wat betekent erfgoed voor een land, een gemeenschap, wat betekent het voor de bezoekers? Welk erfgoed is voor jou belangrijk en moet bewaard blijven voor de toekomst?

“Slot Loevestein is een unieke locatie voor een tentoonstelling over bescherming van cultureel erfgoed,” aldus directeur Ed Dumrese. “Hier zat de grondlegger van het volkenrecht, Hugo de Groot, gevangen en bereidde hij zich voor op zijn grote werk over oorlog en vrede. Verhalen over vrijheid, oorlog en vrede zijn rechtstreeks te koppelen aan de rijke geschiedenis van het slot.”

Partners

De Nederlandse UNESCO-commissie is partner van de tentoonstelling. Daarnaast wordt samengewerkt met het Nationaal Archief, het Nederlands Openluchtmuseum, Blue Shield Nederland, het Prins Claus Fonds en de afdeling Culturele Zaken en Informatie van het Ministerie van Defensie.

Praktische informatie

De tentoonstelling zal op 19 september geopend worden en loopt tot 28 februari 2021. Onder voorbehoud dat er geen aangepaste corona-maatregelen genomen worden. Houd de website in de gaten voor meer informatie rondom de tentoonstelling en openingstijden.

Bij de tentoonstelling worden lezingen en andere activiteiten georganiseerd in het kader van 75 jaar vrijheid en de bescherming van cultureel erfgoed. Hierover later meer.

Prijs: toegang tot de tentoonstelling Cultuur onder Vuur is inbegrepen bij je toegangskaartje.

Foto credits

Rogier Bos